21/12/89
11:28 ع
بندپایان 85 درصد گونه های شناخته شده جانوری را تشکیل می دهند. آنها بزرگترین شاخه سلسله جانوری هستند که از یک میلیارد سال پیش تاکنون روی کره زمین می زیسته اند. واژه "آرتروپود" به معنی بندپاست.
خصوصیات کلی بندپایان:
?بدن بندبند دارند که پیوست هایی به هر بند متصل شده است.
?تقارن جانبی دارند.
?دارای اسکلت خارجی هستند که از کیتین (نوعی پلی ساکارید نیتروژن دار) تشکیل شده است.
?قلب در قسمت شکمی بدن و سیستم عصبی در قسمت پشتی بدن قرار دارد.
? بندپایان هوازی با نای تنفس می کنند.
?سیستم گردش خون باز دارند. خون آن ها "همولنف" نامیده می شود که داخل حفره عمومی بدن (هموسل) قرار دارد.
در زیر به برخی از انواع بندپایان اشاره می کنیم.
عنکبوتیان:
عنکبوتیان پنج راسته دارند که سه تای از آن ها یعنی عقرب ها، عنکبوتیان و کنه ها و مایت ها از اهمیت پزشکی برخوردارند.
خصوصیات کلی عنکبوتیان: چهار جفت پا دارند، فاقد آنتن و بال هستند. بدن دو قسمتی دارند که شامل سر-سینه و شکم است.
هزار پایان:
بعضی از گونه های هزارپایان مایع محرکی از خود ترشح می کنند که ورم موضعی ایجاد می کند، ولی هیچ بیماری ای را منتقل نمی کند.
خصوصیات کلی هزارپایان: تعداد زیادی بند دارند که به هر بند دو جفت پا وصل است. آنها بدن استوانه ای شکل دارند.
صدپایان:
تفاوت صدپایان با هزار پایان این است که به هر بندشان یک جفت پا متصل است. بدن از سطح پشتی و شکمی پهن شده است. صدپایان شکارچی هستند و اول با سمی که از غددشان ترشح می کنند، شکار را می کشند و بعد آن را می خورند. این سم ممکن است در انسان ورم و التهاب موضعی ایجاد کند ولی بیماری ای را منتقل نمی کند.
حشرات:
56 درصد گونه های جانوری شناخته شده را حشرات تشکیل می دهند.
مشخصات کلی حشرات:
-بدن سه قسمتی دارند که شامل سر، سینه و شکم است.
-شکم از دو تا یازده قسمت تشکیل شده است.
-در قسمت جلوی سر یک آنتن چندبندی (قسمتی) دارند.
-در ناحیه سر یک سری قطعات دهانی دارند که بنا به نوع تغذیه حشره متفاوت است.
-سینه در حشرات سه قسمتی است که شامل پیش سینه، میان سینه و پشت سینه است و به هریک از بندهای سینه یک جفت پا متصل است. از ضمایم دیگر سینه معمولاً دو جفت بال است. بعضی از گونه ها مانند کک ها و شپش ها به طور کامل بالشان را از دست داده اند. "دو بالان" هم دو جفت بال دارند.
-سطح بدن حشرات هم مانند سایر بندپایان از کیتین پوشیده شده است که در بعضی از قسمت ها سخت شده و تشکیل اسکلت خارجی را می دهد. روی اسکلت خارجی از موم پوشیده شده است تا از تبخیر آب جلوگیری کند و موجب بقای زیاد شود.
-تنفس نایی دارند.
حشرات به طرق مختلف روی سلامت انسان اثر می گذارند:
-از طریق نیش یا گزش که ممکن است سمی باشد.
-از طریق واکنش های آلرژیکی که در انسان ایجاد می کنند.
-بعضی از حشرات انگل واقعی هستند. مانند حشره ای که عامل مولد بیماری "گال" است.
-بعضی از بیماری ها مانند مالاریا، تب زرد و تب دانگ از طریق حشرات منتقل می شوند.
از بین ده بیماری مهم دنیا که مورد توجه سازمان بهداشت جهانی است، هفت تا از آنها به وسیله حشرات منتقل می شود. این بیماری ها عبارتند از:
بیماری خواب، تب دانگ، لیشمانیا، مالاریا،شاگاز، کوری رودخانهای و پیل پایی.
منبع: وبلاگ تخصصی دکتر مهرداد حلوائی متخصص فیزیولوژی جانوری و کنترل آفات از دانشگاه تسینگ هوآی چین
ابداع سطح دافع آب با الهام از بدن عنکبوت
مهندسان در آمریکا با الهام از بدن عنکبوت صفحه مسطحی ابداع کردهاند که آب را از خود دفع میکند.
به گزارش سرویس «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، این صفحه جدید از جنس چربی، شیشه یا حتی تفلون نیست.
مهندسان دانشگاه فلوریدا با تولید تکه های کوچکی از پلاستیک مسطح با خاصیت دافع آب در واقع مفهوم مقاله جدیدی با عنوان ساخت یک «میانجی دافع آب تقریبا کامل» را محقق کردهاند که به شکل و الگوهای موهای بسیار ظریفی است که روی بدن عنکبوتها رشد میکنند.
پروفسور ولف گنگ سیگموند، استاد علوم و مهندسی مواد دانشگاه فلوریدا در این باره خاطر نشان کرد: عنکبوتها موهای کوتاه و بلندی دارند و این موها بسیار با هم متفاوت هستند و ما سعی کردهایم از همین ساختار تقلید کنیم.
عنکبوتها از موهای دافع آب استفاده میکنند تا خشک باقی بمانند و یا غرق نشوند. محققان میگویند: این سطح دافع آب کاربردهای بسیاری میتواند داشته باشد.
پروفسور سیگموند تاکید کرد که پروژه ساخت این سطح را حدود پنج سال پیش آغاز کرده است که نتایج شگفتانگیزی خواهد داشت.
+ دکتر احمد عطامهر ; 10:13 ب.ظ ; دوشنبه 17 اسفند 1388
استفاده از زهر عقرب به عنوان جایگزین مرفین!
پژوهشگران ادعا کردهاند، زهر عقرب هر چند سمی و کشنده است، اما میتوان از آن به عنوان جایگزینی مناسب برای مسکنهای خطرناک و اعتیاد آور مانند مورفین استفاده کرد.
به گزارش سرویس «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، محققان به تازگی دریافتهاند که از زهر عقرب میتوان به عنوان مسکنی بدون عوارض جانبی استفاده کرد.
پژوهشگران در حال بررسی روشهای بهتر برای تولید یک مسکن جدید بر اساس ترکیبات طبیعی هستند که در زهر عقرب یافت میشوند.
این ترکیبات طی میلیونها سال تکامل یافتهاند و برخی دارای اثر گذاری بالایی هستند و به ویژه برای بخشهای خاصی از بدن کاربرد مفید دارند، ضمن این که بدون عوارض جانبی هستند.
در روش جدید سموم پپیتدی موجود در زهر عقرب با کانالهای سدیم در سیستم های عصبی و ماهیچهای تعامل میکنند و برخی از این کانالهای سدیم با درد ارتباط برقرار میکند.
زهر با اثر گذاری روی کانالهای سدیم مانع از انتقال احساس درد به مغز میشود. در واقع پژوهشگران هم اکنون در حال بررسی نحوه این اثرگذاری هستند.
محققان معتقدند در بدن پستانداران 9 کانال سدیمی متفاوت وجود دارد که تنها تعداد خاصی از آنها درد را به مغز منتقل میکنند، لذا با تعدیل زهر عقرب میتوان از آن به عنوان یک واسطه بین کانالهای سدیمی انتقال درد و مغز استفاده کرده و مانع از انتقال درد شد.
+ دکتر احمد عطامهر ; 2:46 ق.ظ ; شنبه 8 اسفند 1388
شنیدهاید که «فلانی مثل کنه به آدم میچسبه؟» فکر میکنید این اصطلاح از کجا آمده؟ ریشهاش چیست؟ برای این که پاسخ این سوال را بگیرید، لازم است اطلاعاتی از کنهها داشته باشید...
کنهها بندپایانی هستند که خون انسانها و حیوانات را میمکند. آنها در سراسر جهان پراکندهاند و ناقل تعداد زیادی از بیماریها هستند. کنههای بالغ، پهن و بیضیشکلاند و پوست بدنشان سخت، چرمیشکل و چین خورده است. آنها ضمایمی دهانی در زیر بدنشان دارند که از بالا دیده نمیشود. آنها در محلهای استراحت مانند درزها و شکاف دیوارها، کف زمین و در مبلمان منازل تخم میگذارند. بعضی از گونهها نیز در محلهای استراحت بین جادهای، اردوگاهها، غارها و شکافها پیدا میشوند. گونههایی که از خون انسان تغذیه میکنند، بهطور معمول در اطراف روستاها و خانهها یافت میشوند. کنهها اغلب در شب برای مکیدن خون از مخفیگاههای خود بیرون میآیند و خونخواریشان حدود 30 دقیقه طول میکشد.
? کنهها ولکن نیستند
کنهها تخمهای خود را به تعداد زیاد روی زمین میگذارند و پس از مدتی لاروها از تخم بیرون میآیند و از گیاهان اطراف بالا رفته و منتظر عبور یک میزبان مناسب میمانند. سپس روی میزبان پریده و خود را برای تغذیه به بخش مناسبی از بدنش (مانند گوش یا روی پلک) میچسبانند و شروع به خونخواری میکنند. لاروها بعد از چند روز خونخواری کامل روی زمین افتاده و دنبال پناهگاه میگردند تا در آنجا به کنه بالغ تبدیل شوند.
سپس کنه ماده بالغ از گیاهان بالا رفته و منتظر میزبان مناسب میماند. پس از انتقال به مدت یک تا چهار هفته به میزبان چسبیده و بعد به زمین میافتد و برای تخمگذاری مکانهای سرد در زیر سنگها و برگهای پوسیده را جستجو میکند. حال علت پیدایش این ضربالمثل را متوجه شدید؟
? کنه، عامل بیماری لایم
آلودگی شدید به کنهها در حیوانات عادی بوده و یکی از دلایل کمخونی در آنهاست. این بیماری دورههایی با تب و بدون تب ایجاد میکند که در 2 تا 10 درصد افرادی که درمان نشدهاند به مرگ منجر میشود.
یکی از بیماریهایی که توسط کنه منتقل میشود، بیماری لایم است. بیماری لایم شبیه آنفلوآنزا است و در50 درصد موارد دانههای قرمزی در بدن به وجود آورده و علایمی مانند تب، خستگی، درد عضلات و مفاصل میدهد. بیمار ممکن است هفتهها یا حتی ماهها پس از گزش کنه آلوده، ورم و درد در مفاصل، فلج صورت یا عفونت مغزی داشته باشد. بیماری لایم بیشتر در مناطق معتدل نیمکره شمالی نظیر چین، اروپا، آمریکا و روسیه دیده میشود.
این پیشرفتهای تکنیکی ممکن است در نهایت به دانشمندان در تولید حشره کشهای جدید با الهام از سم عقرب کمک کند که میزان آفات حشرهیی را به صفر میرسانند بدون اینکه به محیط زیست، انسانها یا سایر موجودات آسیب برساند. دانشمندان چندین دهه است که روی ترکیبات موجود در زهر عقربها، عنکبوتها، شقایقهای دریایی، حلزونهای سمی و موجودات مشابه مطالعه کردهاند.
پروفسور ریموند لگر، از محققان دانشگاه مریلند در این زمینه میگوید: زهرها منابعی با قابلیت نامحدود هستند اما باید به روشی مناسب برای استفاده از آنها در مقابله با حشرات دست پیدا کنیم.
زیست شناسان ژاپنی به تازگی دریافته اند عقربها با افزایش سن و کاهش اثر زهرشان خودکشی می کنند.
به گزارش ام اس ان نیوز، عقربها با پیر شدن و از بین رفتن تاثیر آنی و مرگ آور زهرشان در دشمنان، چنگالهایشان را درچشم شان فرو برده و خودکشی می کنند.
عقربها گونه ای از حشرات سخت پوست [بندپایان] هستند که درمناطق گرمسیر زندگی می کنند و درحدود سه سال عمر می کنند.
زیست شناسان ژاپنی براین باورند عقربها به دلیل داشتن نوعی رفتار خاص مغرورانه برای جلوگیری از شکار شدن توسط دیگر حیوانات دست به خودکشی می زنند.
تحقیقات نشان داده عقربها درهنگام پیری گاه چنگالهایشان را درچشم فرو می کنند و در برخی مواقع با قطع دم به زندگی شان پایان می دهند.
21/12/89
11:28 ع
زیست شناسان آلمانی و دانمارکی در تحقیقات خود نشان دادند که عنکبوتها زمانی که از خویشاوندان و گروههای نزدیک خود تقاضای پارتی بازی می کنند در پیدا کردن غذا و بقا به نتایج بهتری می رسند.
به گزارش خبرگزاری مهر، پارتی بازی در محیطهای کاری و روابط سیاسی از نظر اجتماعی رفتاری بسیار نامناسب به شمار می رود. این درحالی است که در دنیای حیوانات پارتی بازی یک رفتار اجتماعی مهم برای بقا است. دانشمندان دانشگاه هامبورگ و دانشگاه آرهوس با بررسی گونه عنکبوت Stegodyphus tentoriicola به این نتایج دست یافتند. این محققان این عنکبوتها را در دو گروه دسته بندی کردند. اعضای گروه اول با یکدیگر نسبت خویشاوندی داشتند و گروه دوم هیچ نسبت فامیلی با هم نداشتند.
نتایج این تحقیقات نشان داد که عنکبوتها با خویشاوندان خود با انگیزه بیشتری کار می کنند. این عنکبوتها برای برقراری ارتباط با فامیل آنزیم گوارشی خود را به اشتراک می گذارند. این ارتباط به آنها اجازه می دهند که با سرعت بیشتری شکار کنند. براساس گزارش یونایتد پرس اینترنشنال، همچنین عنکبوتهایی که در گروه فامیلها بودند به روشی بهتر و موثرتر به دنبال غذا می گشتند.
این مطالعات نشان می دهد که پارتی بازی برای حفظ هماهنگی در گروههای بزرگتر نقش مهمی ایفا می کند. به طوری که در گروههای بزرگتر غیر خویشاوند تمایل به کاهش همکاری میان اعضا افزایش می یابد و همین مسئله موجب افزایش رقابت و تولید مثل کمتر می شود. این درحالی است که اعضای گروههای اجتماعی عنکبوتهای خویشاوند قادرند از این الگوهای خود
|
|
استفاده از عنکبوت در تولید چسب
پژوهشگران آمریکایی ژنهایی را شناسایی کردند که حالت چسبندگی تارهای عنکبوت را بیان می کنند این کشف می تواند به تولید چسبهای زیستی کمک کند.
تار عنکبوت همیشه مورد توجه دانشمندان قرار داشته است این تارها نه تنها به دلیل شکل ساختاری منحصر به فردی که تشکیل می دهند بلکه به خصوص به دلیل مقاومت شگفت انگیز موضوع بسیاری از تحقیقات علمی هستند.
کارایی شبکه تار عنکبوت به عنوان یک ابزار شکار تنها به خاصیت آن بستگی ندارد بلکه یک بخش دیگر این تارها که تاکنون هرگز مورد توجه قرار نگرفته بود در مقاومت بسیار بالای این ساختار نقش دارد این بخش یک لایه بسیار نازک چسب است که روی رشته های شبکه تار عنکبوت را می پوشاند.
تجزیه های شیمیایی نشان داد که این چسب از تمرکز ترکیبات آلی هیدرو حل شدنی ساخته شده است این ترکیبات در ساختار بعضی از انتقال دهنده های عصبی نیز وجود دارند و از آمینواسیدهای آزاد، پپتیدهای کوچک، نمکها و بعضی از گلیکوپروتئینها تشکیل شده اند.
در ابتدا تصور می شد که قدرت این چسب باید به دلیل نیروهای نمک گیری باشد که به وسیله این لایه چسب ساخته می شوند، اما مطالعات بعدی نشان داد که قدرت این چسب به حضور گره های کوچک گلیکوپروتئینی وابسته است که روی رشته های تار عنکبوت حضور دارند با وجود این کشف، ساختار مولکولی این گره ها هنوز ناشناخته بود.
اکنون محققان دانشگاه وایومینگ در آمریکا ژنهایی را شناسایی کردند که دو نوع از این گلیکوپروتئینها را رمزگذاری می کنند. عنکبوتهای گونه Nephila clavipes ، این گلیکوپروتئینها را تولید می کنند.
براساس گزارش ساینس دیلی، نتایج این کشف پتانسیل های کاربردی بسیاری خواهند داشت با بیان شدیدتر این ژنها در محیطهای کشت باکتریایی و تولید انبوه این عنکبوتها می توان در مقیاس وسیع این نوع از گلیکوپروتئینها را تولید و از آنها برای ساخت چسبهای زیستی چند منظوره استفاده کرد.
ترس زنان از عنکبوت ریشه ژنتیکی دارد!
پژوهشگران آمریکایی در تحقیقات خود دریافتند که مشکل عنکبوت ترسی در زنان یک پدیده ژنتیکی است که در طول تکامل آنها ایجاد شده است.
به گزارش مهر، عنکبوت ترسی (arachnophobia) نوعی ترس واهی است که برخی از مردم از آن رنج می برند و به خصوص این امر در بین زنان بسیار دیده می شود. به طوری که بیشتر زنان با دیدن یک عنکبوت جیغ می کشند.
اکنون گروهی از محققان دانشگاه کارنگی ملون در آمریکا موفق شدند توضیحاتی را برای علل این پدیده ارائه کنند.
این تحقیقات نشان می دهد که زنان چهار برابر بیش از مردان مستعد ترسیدن از این حیوانات هستند. در حقیقت این ترس در ژنهای زنان نوشته شده است.
این محققان در این خصوص اظهار داشتند: "ترس از عنکبوت می تواند در دختر بچه ها از 11 ماهگی خود را نشان دهد. دختر بچه ها تصورات ترسناکی را از عنکبوت در ذهن خود شکل می دهند."
براساس گزارش Times of India، به این ترتیب عنکبوت ترسی یک پدیده از پیش فرض شده در زنان است که در آنها تکامل یافته است.
به گفته این محققان، در گذشته گونه انسان، زنان ترس از حیوانات کوچک را توسعه داده اند. مردان نیز می توانند این ترس را داشته باشند اما در دوره تکامل آنها این پدیده به عنوان یک رفتار خطر ایجاد شده است که به آنها اجازه می دهد با موفقیت بیشتری به شکار حیوانات بروند. این تفاوتهای رفتاری میان دو جنس تا امروز نیز باقی مانده است.
شناخت اجمالی در خصوص عقربهای ایران
در تمام دنیا،عقرب گزیدگی از مسائل مهم بهداشتی درمانی است.تمام عقرب های شناخته شده می توانند سم تولید کنند.آنها سم را در کیسه ی سمی ذخیره و هنگام نیش زدن به بدن طعمه وارد می کنند.سم تعدادی از عقرب ها ازنظرپزشکی خطرناک است و باعث علائم و عواض متنوعی در فرد آسیب دیده می شود.از بین این عقرب ها، می توان به خانواده های بوتیده اشاره کرد که سم نوروتوکسیک و همولیتیک خطرناکی تولید می کنند و موجب مرگ افراد به ویژه کودکان کمتر از 6 سال می شوند.
پراکندگی عقرب ها درمناطق مختلف دنیا از نظرجنس و نوع سم (خطرناک یا بی خطر)متفاوت است.یکی از گونه های خطرناک که سم کشنده ای تولید می کند بوتوس (لیروس)(1)درهندوستان و خاورمیانه است. در برزیل و ترینیداد جنس تیتیوس (2)و درمکزیک و صحراهای جنوب غربی آمریکا گونه ی خطرناک سنترورئید (3)هستند. در ایران و به خصوص خوزستان عقرب های خانواده ی اسکورپیونیده (4) و بوتیده سم خطرناکی تولید می کنند.که بیشترین آمار مرگ ومیر کودکان مربوط به آنهاست.ازبین این عقرب ها، عقرب همیسکرپیوس لپتوروس (5)یاعقرب گادیم همه ساله مرگ و میرو عوارض زیادی را برای ساکنان منطقه ی جنوب غربی ایران در پی دارد.این عقرب متعلق به خانواده ی اسکورپیونیده است.
دو عقرب مهم نیز درخانواده ی بوتیده وجود دارد.
1-عقرب سیاه بزرگ (آندرکتنوس کراسیکودا)(6)به دلیل داشتن نیش بزرگ،درهنگام نیش زدن درد شدیدی ایجاد می کند.حتی ممکن است آسیب دیده از درد زیاد گریه کند.به همین دلیل،درهمان ساعت اول گزش به مراکزبهداشتی درمانی مراجعه می نماید.
درصورتی که افرادی را که عقرب همیسکرپیوس لپتوروس نیش می زند،به علت کوچک بودن نیش دردی حس نمی کنند.درنتیجه، هنگامی که سایرعلائم و عوارض سم عقرب ایجاد شده به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه می نمایند.
2-عقرب زرد خالدار(مزبوتوس اوپوس)(7)که از عقرب های خانواده ی بوتیده است و در تمام دنیا و همچنین،خوزستان بسیار پراکنده است.سم این عقرب فقط علائم تحریک موضعی و گاهی علائم خفیف سمپاتیک یا پاراسمپاتیک ایجاد می کند که درادامه به آنها اشاره خواهد شد.
عقرب ها گوشتخوار هستند و از حشره ها،کرم ها، بندپایان، مارمولک ها و حتی نوزاد موش تغذیه می کنند.مقاومت این جانوران در برابرگرسنگی زیاد است و قادرند تا چند ماه و حتی یک سال بدون غذا زنده بمانند.عقرب ها به تعقیب شکار نمی روند،آنها دریک محل درانتظار آمدن تصادفی شکارباقی می مانند.
عقرب های مرطوب زی درکنار رودخانه ها و جویبارها و مکان های جنگلی و یا ارتفاعات پوشیده از برف زندگی می کنند.
عقرب های خشک زی درمناطق خشک کوهستانی و صحرایی درزیرسنگ ها، کلوخ ها یا حفره های کوچک زندگی می کنند و به طورعمده درشب های فصل های گرم به فعالیت می پردازند.عقرب ها برای شکارحشره ها شب ها از لانه ی خود بیرون می آیند و درمحیط اطراف به جستجو می پردازند.
جایگیری اتفاقی آنها داخل لباس ها یا کفش ها به گزیدگی منجر می شود.با توجه به اینکه عقرب ها درشب فعال هستند،بیشتر گزیدگی ها نیزدرشب اتفاق می افتد.
عقرب ها فقط به دلیل دفاع ازخود اقدام به نیش زدن می کنند و هرگزبه قصد حمله ازنیش خود استفاده نمی کنند.ممکن است عقرب ها درنزدیکی های صبح داخل کفش ها یا لباس ها پناه بگیرند و فرد را هنگام پوشیدن آنها نیش بزنند به دلیل زاد و ولد عقرب ها در ماههای اول سال و وفورعقرب های جوان، بیشتراین عقرب ها باعث عقرب گزیدگی می شوند.ولی چون توان و ظرفیت عقرب های جوان برای ساختن سم کم است، نیش آنها باعث عوارض و آسیب کمتری می شود.
گونه های عقرب در ایران
عقرب غیرحفار بوتتوس سولسی (8)
پراکندگی دراستان های خوزستان، آذربایجان غربی (چالدران و سردشت)، لرستان، کرمانشاه (جوانرود، سرپل ذهاب، قصر شیرین و پاوه)،هرمزگان (جزایر خلیج فارس)،ایلام (مهران، دهلران و ایوان)،سیستان و بلوچستان، کردستان (بانه و مریوان)، کهگیلویه و بویراحمد،فارس، اصفهان (کاشان)، کرمان و اردبیل.
عقرب غیرحفار مناطق خشک همیسکرپیوس لپتوروس
پراکندگی دراستان های خوزستان (اهوار،ایذه، مسجدسلیمان، رامهرمز و شوش)، سمنان، فارس (شیراز)، کردستان (مریوان)، هرمزگان (بندعباس)، بوشهر، ایلام (مهران، ایوان و دهلران)، لرستان (پل دختر و الیگودرز)و کرمانشاه (جوانرود، سرپل ذهاب، قصرشیرین و پاوه).
عقرب حفار اسکرپیوموروس (9)
پراکندگی در استان های خوزستان، کردستان (بانه و سقز)،گیلان، فارس، آذربایجان غربی (اشنویه)، قزوین، تهران (کرج)، لوشان، رودبار، سمنان (شاهرود)، اصفهان، بوشهر، کرمانشاه (جوانرود و سرپل ذهاب)و ایلام (دهلران و ایوان).
21/12/89
11:28 ع
عقرب غیرحفارمزبوتوس اوپوس
پراکندگی دراستان های خوزستان (شوش، ماهشهر و آبادان)،هرمزگان (بندرعباس)،گلستان (گرگان)،تهران (ورامین و کوههای برغان)، کردستان (سقز، مریوان و بانه)،کرمانشاه (سرپل ذهاب، قصرشیرین و پاوه)،ایلام (دهلران، ایوان و مهران)، آذربایجان غربی (چالدران ،پیرانشهر، سردشت، سلماس، ماکو، خوی، اشنویه و ارومیه)و خراسان (قوچان، درگز، سرخس، نهبندان، بیرجند، قائن، خواف، تایباد و تربت جام).
عقرب حفار اُدنتبوتوس دُریا (10)
پراکندگی دراستانهای کرمان (کرمان و شهداد)، یزد،اصفهان (اصفهان، کاشان، شهرضا، مبارکه، شاهین شهر و نائین)، مرکزی (اراک)، قزوین، تهران(بیابانهای اطراف تهران، شمیران، ورامین و کرج)، سمنان (گرمسار)،آذربایجان غربی (ارومیه)، کرمانشاه، بوشهر(برازجان)، همدان و هرمزگان (بندرعباس)و بیشتر مناطق ایران.
عقرب غیرحفارآندرکتنوس کراسیکودا
پراکندگی وسیع درنواحی شمال کشور تا استان های جنوبی خلیج فارس و تمام استان های کرمان، بوشهر، سمنان، خوزستان (اهواز، امیدیه، بستان، سوسنگرد،ماهشهر، خرمشهر و آبادان)، ایلام (دهلران، مهران و ایوان)، آذربایجان غربی (چالدران، خوی، ماکو، اشنویه و ارومیه)، کردستان (مریوان)،خراسان (تایباد، خواف، قائن، بیرجند و نهبندان)و کرمانشاه (جوانرود، سرپل ذهاب و قصرشیرین).
اُدنتبوتوس ادنتوروس (11)
پراکندگی دراستان های خوزستان (رامهرمز و مسجد سلیمان)، فارس (کازرون)، بوشهر،کرمانشاه (قصرشیرین، ایلام و دهلران).
عقرب غیرحفاربتتوس ساچ (12)
پراکندگی در استان های خوزستان، لرستان، هرمزگان و بلوچستان.
تشخیص عقرب گزیدگی
در ابتدا،مهم است که تشخیص عقرب گزیدگی فرد آسیب دیده درست باشد و فرد توسط حشره ها و بندپایان دیگر گزیده نشده باشد.
این مسئله،با توجه به این که دربعضی موارد تأخیر درتشخیص واقدام مناسب ممکن است باعث عوارض خطرناکی برای آسیب دیده بشود،اهمیت فراوانی دارد.
به طورکل، ممکن است تشخیص عقرب گزیدگی برمبنای موارد زیر باشد:
*محل زندگی آسیب دیده از نظر وجود عقرب؛
*فصل سال؛
*پیدا کردن عقرب درمحل زندگی آسیب دیده؛
*علائم موضعی و عمومی؛
*عوارض موضعی و عمومی.
محل زندگی فرد، از نظر این که در آن مکان عقرب وجود دارد یا خیر و قبلاً آسیب دیده با آن مواجه شده است یا خیر، کمک زیادی به تشخیص عقرب گزیدگی می کند.عقرب ها معمولاً به طور فراوان در درز دیوارها، درون ویرانه ها،زیرتوده های خاک و خاشاک، سوراخ های اطراف درختان و بوته های باغچه ها و جاهای خاکی اطراف خانه های شهری دیده می شوند. بنابراین،ازفرد که با تشخیص نیش خوردن مراجعه می کند،پرسش درباره ی محل زندگی و محیط اطراف آن حائز اهمیت است.اکثرعقرب گزیدگی ها در فصل های گرم اتفاق می افتد و با گرم شدن هوا موارد عقرب گزیدگی افزایش می یابد.درفصل زمستان و هنگام سرد شدن هوا این جانوران در گوشه ای آرام و افسرده و بدون حرکت می مانند و با شروع گرما فعالیت خود را از سر می گیرند.البته درفصل سرما هم تحریک شوند، حرکت می کنند و حتی نیش هم می زنند.گاهی در فصل زمستان نیز، افراد آسیب دیده که معمولاً علائم و عوارض خطرناکی هم دارند،برای مداوا به بیمارستان ها آورده می شوند.
بسیاری مواقع دیده شده است که افراد خانواده صبح،هنگام جمع کردن رختخواب، متوجه وجود عقرب درخانه شده اند و با بررسی فردی که در آن رختخواب خوابیده،اثرهای نیش را روی بدن او ملاحظه کرده اند.این مسئله در باره ی عقرب گادیم که نیش کوچکی دارد و درد کمی ایجاد می کند، بیشتر از سایر عقرب ها صادق است.
مهم ترین یافته ای که به تشخیص عقرب گزیدگی و نوع عقرب کمک می کند، علائم بالینی موضعی و عمومی است که هرکدام توضیح داده خواهد شد.
پی نوشت ها:
1-(Buthus (leirus
2-Tetyus
3-Centruroides
4-Scorpionide
5-Hemiscorpius Lepturus
6-Androctonus crassicauda
7-Mesobuthus eupeus
8-Buthotus sulcyi
9-Scorpio maurus
10-Odontobuthus doriae
11-Odontobuthus odonturus
12-Buthotus schach
منابع:
کتاب راهنمای درمان عقرب گزیدگی
تارنمای تخصصی دکتر مهرداد حلوائی
هزارپایان
هزارپایان تقریباً در اکثر نواحی اعم از خانهها، باغها، پارکها حتی در برجهای مسکونی یافت میشوند. این بندپایان به واسطه وجود پاهای متعدد و بدنی کشیده مورد توجه اغلب افراد قرار میگیرد و بسیاری نیز از این بندپا تنفر و یا وحشت دارند چرا که برخی از گونهها طویل و درشتجثه هستند و ظاهری ترسناک دارند. حتی انواع کوچک آنها نیز همین ویژگی را در نظر انسان دارند. اکثر افراد در هنگام شب و یا پس از بارش باران متوجه حضور هزارپا در محل زندگی خود میشوند که حالت ترس و نگرانی در آنها به دلیل وجود هزارپا پدید میآید. حال چگونه و از کجا این هزارپا وارد خانه شده و یا در طبقه دهم یک آپارتمان آمده است، سؤالی است که ذهن انسان را مشغول میکند. با وجود تنوع گونههای رده هزارپایان در ایران، کمترین منبع فارسی را میتوان یافت که درباره این جانور سخن به میان آورده باشد و اگر هم باشد جز چند سطر و یا چند پاراگراف بیشتر نیست. بسیاری از افراد تمایل دارند که درباره زندگی و خصوصیات هزارپا شناختی پیدا کنند ولی منبعی که بتوانند بوسیله آن پاسخ پرسشهای خود را بدست آورند به طور کامل پیدا نمیکنند و ا گر پیدا شود بسیار تخصصی است. هزارپا جانورانی شب فعال هستند و بطور مخفیانه زندگی میکنند و به همین جهت اسرار زندگی آنها هنوز بطور کامل ناشناخته است و بسیاری از گونهها نیز هنوز کشف نشدهاند و از همه مهمتر نگهداری و تکثیر آنها در شرایط آزمایشگاهی غیرممکن است تا بتوان بررسی و مطالعه شوند.
هزارپایان در طبقهبندی جانوران متعلق به شاخه بندپایان و در ردة هزارپایان (Myriapoda) هستند. تاکنون حدود 15 هزارگونه از این بندپایان شناسایی شده که این رقم شاید کمتر از نیمی از کل گونههایی باشد که هنوز کشف نشدهاند. به این دلیل که هرگروه از هزارپایان در طبقهبندی آنها دارای ویژگیها و زندگی متفاوت هستند، به تفکیک شرح داده میشوند.
رده هزارپایان، بندپایانی شگفتانگیز و متفاوت
نام علمی این رده از بندپایان Myriapoda است (به یونانی Myriad به معنی ده هزار و podo به معنی پا) که بدن آنها به طور مشخص از 2 ناحیه جداگانه سر و تنه تشکیل میشود. تنه کم یا بیش کشیده و شامل چندین بند که هر بند مجهز به یک یا دو جفت پا است. وجود این بدن کشیده و پاهای متعدد از ویژگیهای مشخص است که از دیگر بندپایان متمایز میشوند. برخلاف نام آنها که به هزارپا یا دههزار پا مشهورند، تعداد پاهای آنها از 10 تا 750 عدد است. این بندپایان یک جفت شاخک یا آنتن و چشمانی ساده1 دارند، تمام آنها بر روی زمین و خشکی زیست میکنند. مشخصه عمده هزارپایان در این است که دارای زندگی پنهان هستند که روزها درون خاک، زیر برگهای افتاده، لابلای درز و شکاف دیوارها، زیر سنگها و غیره مخفی میشوند و تنها هنگام شب یا پس از بارانهای شدید به مدت کوتاهی به صورت مخفیانه ظاهر میگردند. اینها از مکانهای خشک و در معرض تابش مستقیم نور خورشید یا روشنایی اجتناب میکنند. هزارپایان در جنگلهای مرطوب بسیار فراوان و متنوع هستند. گونههایی نیز در علفزارها، نواحی مسکونی، باغها، خانههای متروکه و نواحی بیابانی خشک زندگی میکنند.
اکثریت آنها گیاهخوارند ولی بعضی از آنها همچون گونههای صدپایان شکارچی هستند و از دیگر جانوران تغذیه میکنند. طول بدن هزارپایان از 5/0 میلیمتر تا 50 سانتیمتر است. گروههای مختلف هزارپایان از نظر ساختار اجزاء داخلی (فیزیولوژی) باهم بسیار تفاوت دارند. از نظر طبقهبندی رده هزارپایان به 4زیررده تقسیم میگردندکه هر کدام از آنها به راستههای مختلف دیگر مجزا میشوند که در ادامه به منظور درک بهتر و شناخت بیشتر انواع گوناگون هزارپا به شرح دو زیرده مهم از آنها میپردازیم:
دوصدپایان، هزارپایانی بدبو
این زیررده از هزارپایان را به این دلیل دوصدپا گویند که در هر بند از بدنشان 2 جفت پا دارند. بطورحتم اغلب افراد انواع این گروه از هزارپایان را به دلیل بزرگی جثه بسیار دیدهاند و با آنها آشنا هستند. دوصدپایان که در زبان علمی Diplopoda نامیده میشوند. در اکثر گونههای دوصدپایان بدن را زرهبندهایی پوشانده است که بندهای بدن را جفتجفت به هم متصل ساختهاند.
تاکنون حدود 10 هزار گونه از صدپایان شناسایی و نامگذاری شدهاند. دوصدپایان دارای بدنی استوانهای یا پهن و یک جفت شاخک کوتاه بر روی سر هستند. سر دارای دو جفت آروارههای دهانی ضعیف است و نیز چشمهای جانبی دارند.
یک پسر دانش آموز بر اثر عقرب گزیدگی در شهرستان «لردگان» چهارمحال و بختیاری جان سپرد.
به گزارش گروه حوادث ایسکانیوز: پسر 14 ساله ای به نام «مرصاد باباپور» که داخل خانه ای در روستای «برآفتاب سردشت» لردگان سرگرم درس بود ناگهان از سوی یک عقرب زرد گزیده شد.سپس پدر و مادر وحشتزده، فرزندشان را به بیمارستان رساندند و تلاش پزشکان برای نجات او آغاز شد. «مرصاد» اما پس از دو شبانه روز جدال با مرگ ، جان سپرد و داغ سنگینی بر دل خانواده اش ماند.گزارش ایسکانیوز می افزاید ، امروز پیکر او در زادگاهش
عنکبوتها با هم چگونه صحبت می کنند ؟!
دانشمندان در گزارشی اعلام کردند که عنکبوت ها با استفاده از نوعی نور نامرئی برای چشم انسان با جفت های احتمالی خود صبحت می کنند. دانشمندان دریافتند که عنکبوت های نر جهنده با نام علمی Phintella vittata با استفاده از پرتوهای ماورای بنفش B با عنکبوت های ماده گفتگو می کنند.
این پژوهشگران خاطر نشان کردند در حالی که طبق اطلاعات دانشمندان اغلب پرتوهای ماورای بنفش A در ارتباطات جانوران مورد استفاده قرار می گیرند، این نخستین مدرک علمی است که نشان می دهد پرتوهای ماورای بنفش B نیز برای همین منظور در بین جانداران مورد استفاده قرار می گیرند. نتایج این تحقیق در مجله «کرنت بیولوژی» منتشر شده است. هنوز برای دانشمندان مشخص نیست که عنکبوت های ماده چطور نور پرتوهای ماورای بنفش B را شناسایی می کنند.
این تحقیقات از سوی دانشمندان دانشگاه ملی سنگاپور صورت گرفته است.
منبع: وبلاگ تخصصی دکتر مهرداد حلوائی متخصص فیزیولوژی جانوری و کنترل آفات از دانشگاه تسینگ هوآی چین
عنکبوتهای ماده قاتل شوهران خود هستند
دانشمندان در آمریکا بالاخره پاسخ این سوال را پیدا کردند که چرا عنکبوتهای ماده بزرگ جفتهای نر کوچک خود را میخورند. دانشمندان میگویند علت این واکنش آن است که عنکبوتهای نر کوچک راحتتر به دام میافتند و شکار میشوند. پژوهشگران میگویند که عنکبوتهای ماده شکارچیان حریص و سیری ناپذیری هستند که طعمههای بسیار زیادی را مصرف میکنند که گاهی اوقات این طعمهها شامل جفتهایشان است.
تاکنون فرضیههای زیادی درباره علت این که چرا عنکبوتهای ماده، نرها را می خورند، ارائه شده، اما هم اکنون پژوهشگران دانشگاه میامی در اوهایو با ارائه نظر خود اظهار داشتند که پاسخ این سوال بسیار سادهتر از آن است که تصور میشود. جفتهای نر اگر جثهای کوچکتر از ماده ها داشته باشند، از آنجا که شکار آنها راحتتر است، صید شده و خورده خواهند شد.
این پژوهشگران دریافتند که در گونهای از عنکبوتها موسوم به «هوگناهلیو» که نرها جثهای بزرگ دارند هرگز توسط مادهها خورده نمیشوند، اما نرهای کوچک اندام در 80 درصد موارد طعمه مادههای درشت اندام میشوند. منبع
رتیل عنکبوت چاق و پشمالویی است که نسبت به سایر عنکبوتها، ترس بیشتری در مردم ایجاد کرده است. رتیل به رنگهای مختلف زرد، زرد پررنگ، قهوهای کمرنگ و خرمالویی تند مایل به سیاه وجود دارد و پشمهای آن، گاهی خیلی کوتاه و گاهی کمی بلند میباشد. گزش این حشره، بر عکس آن چه مردم فکر میکنند به اندازه عنکبوت بیوه سیاه خطرناک نیست؛ حتی در بعضی از نقاط جهان برخی از افراد، رتیل را به شکل یک حیوان دستآموز نگهداری میکنند. البته نباید تمام رتیلها را بیخطر دانست. آن چه مسلم است این است که بعد از هر گزشی به وسیله هر عنکبوت یا رتیلی، باید بیمار ر ابه پزشک برسانید. قبل از آن بیمار را به پشت خوابانیده، رویش یک پتو بیندازید و قسمت گزیده شده را پایینتر از سطح قلب قرار دهید و محل گزیدگی را با آب و صابون بشویید. گاهی گزش عنکبوت یا رتیل باعث ایجاد حالت آلرژی و حساسیت میشود؛ در این حال باید محل گزیدگی را با محلول یا پمادهای ضد حساسیت آغشته کرد و برای تسکین درد، به بیمار، قرص استامینوفن خوراند. دادن قرص آسپیرین به بیماری که دچار گزیدگی عنکبوت بیوه سیاه یا رتیل شده است، به صلاح نیست؛ چرا که آسپرین باعث تشدید علائم گزیدگی میشود. بهتر است در بالای محل گزیدگی، یک باند لاستیکی ببندید تا جریان خون کندتر شود. در محل گزیدگی، باید یک کیسهی یخ قرار داد که به تسکین درد و کندتر کردن گردش خون کمک کند. اگراحیاناً بیمار دچار اشکال تنفسی شد، باید بلافاصله به او تنفسی مصنوعی داد و بالاخره همانطور که گفته شد در مواقعی که این علائم به مدت زیادی ادامه پیدا کند، حتماً باید بیمار به پزشک رسانیده شود.
در استرالیا رتیلهای بزرگ را به عنوان حیوان خانگی نگهداری و خرید و فروش میکنند. عنکبوتیان با حشرات فرق دارند اما هر دو به گروه بزرگتری از حیوانات تعلق دارند که بندپایان نامیده میشوند- حیواناتی با اسکلت خارجی سخت و اندام به هم چسبیده. (در زبان یونانی Arthro به معنای اتصال است و Podos به معنی پا به همین جهت این جانوران Arthropods نامیده میشوند.)
آنها همه جا هستند
در دوران طولانی و گذر هزاران سال عنکبوتها تنوع شگفتانگیزی پیدا کردهاند، به طوری که در حال حاضر هزاران گونه عنکبوت در سطح کره زمین پراکنده است، از مناطق استوایی و جنگلی تا بیابانهای خشک و لم یزرع. تنها جایی که عنکبوتها حضور ندارند قطب شمال و جنوب و قله کوههای بلند و زیر آب اقیانوسهاست. حتی چند گونه عنکبوت در کناره اقیانوسها، لای صخرهها و شکاف جزیرههای مرجانی زندگی میکنند.
چرا باید عنکبوتها را حفظ کرد؟
این سوال برای بسیاری از ما پیش میآید که علت وجود جانورانی چون عنکبوتها با این همه تنوع چیست. واقعیت این است که عنکبوتها بخش عمده و جذاب در طبیعت پیرامون ما هستند. تار آنها شاهکار معماری است و جنس آن عجیبترین الیاف روی زمین است، به طوری که تکنولوژی نوین در پی ساختن محکمترین البسه ضدگلوله و بسیار سبک از تار عنکبوتهاست. عنکبوتها نقش اکولوژیکی و کشاورزی مهمی در طبیعت دارند و شاید اگر شکار حشرات توسط آنان نبود این موجودات اختلال بزرگی در زندگی ما پدید میآوردند. در پزشکی از سم و تار عنکبوت استفاده میشود. در بسیاری از مناطق نسل گونههای متعددی از عنکبوتها در خطر انقراض قرار گرفته و مهمترین دلیل آن نابودی زیستگاهها توسط انسان است. حفاظت از زیستگاه عنکبوت نه تنها نسل این جانور بلکه تمام اکوسیستمی را که او جزیی از آن است از خطر انقراض نجات میدهد.
